کتاب «راهنمای مهندسی ایمنی فرایند در تأسیسات سطحالارضی میادین نفتی»، یکی از جدیدترین منابع تخصصی در حوزه ایمنی فرایند (Process Safety) صنعت نفت است که در سال ۲۰۲۵ توسط انتشارات معتبر Springer منتشر شده است.
این کتاب با تمرکز بر تأسیسات سطحالارضی میادین نفت و گاز، رویکردی جامع برای طراحی، تحلیل و مدیریت ایمنی فرایند ارائه میدهد و نشان میدهد که ایمنی در صنعت نفت تنها به رعایت الزامات HSE محدود نمیشود، بلکه از مرحله طراحی مهندسی آغاز شده و تا بهرهبرداری، مدیریت ریسک و واکنش در شرایط اضطراری ادامه مییابد. این اثر به دلیل تلفیق استانداردهای بینالمللی، الزامات طراحی، محاسبات مهندسی و تجربههای اجرایی، به یکی از منابع ارزشمند برای مهندسان فرآورش، بهرهبرداری، طراحی،HSE و مدیران پروژههای نفت و گاز تبدیل شده است.
کتاب با تبیین مفاهیم بنیادین ایمنی فرایند و تفاوت آن با ایمنی شغلی آغاز میشود و نقش آن را در پیشگیری از حوادث بزرگ صنعتی، انفجار، آتشسوزی و انتشار مواد خطرناک در تأسیسات نفتی تشریح میکند. در ادامه، اصول طراحی ایمن فرایند، الزامات فنی، استانداردهای مهندسی و معیارهای ایمنی مورد استفاده در طراحی تأسیسات سطحالارضی بررسی میشود و ارتباط میان طراحی مهندسی و کاهش ریسکهای عملیاتی بهصورت نظاممند تبیین میشود. سپس کتاب به روشهای تحلیل ایمنی فرایند و مطالعات HSE میپردازد و ابزارهای شناسایی خطر، ارزیابی ریسک، تحلیل سناریوهای حادثه و طراحی لایههای حفاظتی را معرفی میکند تا مهندسان بتوانند پیش از وقوع حادثه، نقاط آسیبپذیر سیستم را شناسایی و کنترل کنند.
بخش مهمی از کتاب به طراحی سامانههای حفاظت در تأسیسات جمعآوری نفت و ایستگاههای فرآورش مرکزی اختصاص دارد و نحوه انتخاب و استقرار تجهیزات ایمنی، منطق عملکرد سامانههای حفاظتی و الزامات طراحی برای تضمین پایداری فرایند را تشریح میکند. در ادامه، طراحی و محاسبات مهندسی شیرهای اطمینان (Safety Valves)، شیرهای تخلیه اضطراری (Blowdown Valves)، سامانههای تخلیه و تهویه (Vent Systems) و مشعلهای ایمنی (Flare Systems) با جزئیات فنی بررسی میشود و روشهای محاسبه ظرفیت، انتخاب تجهیزات و تحلیل عملکرد آنها در شرایط اضطراری ارائه میگردد. کتاب همچنین به تحلیل شرایط برودتی ناشی از انبساط سریع گازها و اثرات آن بر تجهیزات و خطوط لوله پرداخته و راهکارهای مهندسی برای کنترل این پدیده را تشریح میکند. این مباحث با استفاده از نمونههای واقعی و بیش از ۲۰ الگوی حفاظتی متداول در تأسیسات نفتی تکمیل شده و کاربرد عملی مفاهیم را برای پروژههای طراحی و بهرهبرداری نشان میدهد.
آنچه این کتاب را از بسیاری از منابع مشابه متمایز میکند، نگاه مهندسی آن به مفهوم ایمنی فرایند است؛ رویکردی که بهجای تمرکز صرف بر الزامات عمومی HSE، بر طراحی ذاتاً ایمن (Inherently Safer Design)، کنترل خطرات فرایندی، قابلیت اطمینان تجهیزات و پیشگیری از حوادث فاجعهآمیز تأکید دارد. نویسنده با تلفیق استانداردهای بینالمللی، محاسبات مهندسی و تجربههای عملی پروژههای بزرگ نفت و گاز، نشان میدهد که مدیریت ایمنی فرایند، یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار و بهرهبرداری ایمن از تأسیسات نفتی است. از این منظر، کتاب حاضر مرجعی ارزشمند برای مهندسان طراحی، بهرهبرداری، فرآورش، HSE، مدیران پروژه و تمامی متخصصانی است که در طراحی و راهبری تأسیسات سطحالارضی صنعت نفت و گاز فعالیت میکنند.
برخلاف بسیاری از کتابهای HSE که بر مباحث مدیریتی یا ایمنی عمومی تمرکز دارند، این اثر کاملاً مهندسی است و مباحث طراحی، محاسبات و حفاظت فرایندی را با رویکردی عملی ارائه میکند
نویسنده: کان فَنگ
ناشر: Springer Singapore
سال انتشار: ۲۰۲۵
🌐روابط عمومی و امور بینالملل